HPV (Humaan Papillomavirus ) kan verschillende soorten kanker veroorzaken, bij vrouwen én mannen. De vaccinatie tegen HPV beschermt goed tegen deze soorten kanker. De HPV-vaccinatie wordt gegeven rond de leeftijd van 10 jaar.
De HPV-vaccinatie in het kort
| Beschermt tegen | verschillende soorten kanker door HPV |
|---|---|
| Op welke leeftijd(en)? | In het jaar dat kinderen 10 worden |
| Hoeveel prikken zijn nodig? | 2, met een half jaar tussen de 1e en 2e prik |
| Meest voorkomende bijwerkingen | Pijn bij de plek van de prik, spierpijn |
| Beschermingsduur | Ten minste 15 jaar |
| Vaccinatie sinds | 2010 |
Wanneer HPV-vaccinatie
Kinderen krijgen de eerste HPV (Humaan Papillomavirus )-prik in het jaar dat zij 10 worden. Na een half jaar krijgen ze een tweede prik. Daarna zijn kinderen voor minstens 15 jaar beschermd. Ze kunnen het virus dan ook niet doorgeven aan anderen.
Bescherming door het HPV-vaccin
De HPV-vaccinatie beschermt voor ongeveer 90% tegen baarmoederhalskanker veroorzaakt door de typen 16 en 18. Dat blijkt uit onderzoek. Deze HPV-typen leiden het vaakst tot kanker. De vaccinatie beschermt ook goed tegen andere kankers veroorzaakt door HPV. Er zijn HPV-typen waartegen de vaccinatie niet of minder goed beschermt. Daarom is het voor vrouwen belangrijk om vanaf hun 30e mee te doen met het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Ook als zij de HPV-vaccinatie hebben gekregen.
Hoe werkt het HPV-vaccin
De HPV-vaccinatie beschermt tegen langdurige HPV-infectie en (voorstadia van) kanker door HPV-typen 16 en 18. Door de vaccinatie maakt je lichaam antistoffen aan tegen het virus. Raak je later besmet met HPV? Dan herkent je lichaam het virus en ruimt het op. Het HPV-vaccin werkt het best als je nog niet met HPV besmet bent. Daarom kunnen kinderen in het jaar dat ze 10 worden de HPV-vaccinatie krijgen.
Heeft je kind meer dan 38,5 graden koorts? Dan kun je de prik beter even uitstellen. Overleg met je huisarts of een arts van de jeugdgezondheidszorg wanneer je kind de prik alsnog kan halen.
Ja. Je kunt tot 18 jaar gratis je HPV (Humaan Papillomavirus )-vaccinaties en alle andere vaccinatie van het RVP (Rijksvaccinatieprogramma) halen bij een JGZ (Jeugdgezondheidszorg) organisatie in de buurt. Je kunt daar ook al je vragen bespreken, als je nog informatie wilt voordat je een besluit neemt.
Geen ernstige blijvende bijwerkingen
Mogelijke bijwerkingen na de vaccinatie zijn een pijnlijke arm en spierpijn. Soms krijgen mensen ook last van buikpijn, misselijkheid, moeheid, hoofdpijn of koorts. Dit gaat allemaal weer over na 1-3 dagen. Er zijn nog nooit ernstige, blijvende bijwerkingen gevonden, terwijl de vaccinatie al sinds 2010 wordt gegeven in Nederland.
Inmiddels zijn meer dan anderhalf miljoen mensen in Nederland volledig gevaccineerd tegen HPV (Humaan Papillomavirus ). Er wordt goed onderzoek gedaan naar eventuele bijwerkingen. Meer informatie over bijwerkingen van vaccins vind je op de website van Bijwerkingencentrum Lareb.
Geen blijvende vermoeidheidklachten door HPV-vaccinatie
Sommige ouders zijn bezorgd dat hun kind blijvende vermoeidheidsklachten krijgt na de vaccinatie. Blijvende vermoeidheid heeft niets te maken met de HPV-vaccinatie. Uit onderzoek blijkt dat meisjes die niet gevaccineerd zijn, hebben net zo vaak last van langdurig vermoeid zijn als meisjes die wel gevaccineerd zijn: onderzoek in Nederland, Groot-Brittannië en Noorwegen.
Meer informatie over bijwerkingen van vaccins vind je op de website van Bijwerkingencentrum Lareb.
Op verzoek van het ministerie van VWS (Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport) heeft de Gezondheidsraad de effectiviteit van het HPV (Humaan Papillomavirus
)-vaccinatieprogramma beoordeeld en gekeken of er aanpassingen nodig zijn. De GR concludeert dat HPV-vaccinatie zeer effectief is in het voorkomen van HPV-infecties, baarmoederhalskanker en voorstadia daarvan. Om de effectiviteit nog verder te vergroten adviseert de raad voortaan te vaccineren met het 9-valente vaccin. Vervolgens heeft
staatssecretaris Thielen besloten om het advies van de Gezondheidsraad over te nemen en over te stappen op een ander HPV-vaccin.
Verschil tussen het huidige en het toekomstige HPV-vaccin
Het huidige (2-valente) vaccin beschermt heel goed tegen infecties met de twee typen HPV die de meeste gevallen van kanker veroorzaken. Ook biedt het deels bescherming tegen 3 andere typen HPV, die regelmatig kanker veroorzaken. Het toekomstige (9-valente) vaccin beschermt tegen 7 typen HPV die kanker kunnen veroorzaken en tegen 2 typen HPV die genitale wratten kunnen veroorzaken.
9-valente vaccin net zo veilig als het 2-valente vaccin
Ja. Volgens de Gezondheidsraad is het 9-valente vaccin even veilig en effectief als het 2-valente vaccin.
Geen nieuwe HPV-prik nodig na 2 prikken met het 2-valente vaccin
Je kind heeft geen nieuwe prik nodig als het al 2 prikken met het 2-valente vaccin heeft gehad. De bescherming van het huidige vaccin tegen de belangrijkste kankerverwekkende typen is al hoog.
Wanneer kan mijn kind het 9-valente vaccin krijgen?
Het 9-valente vaccin wordt in het najaar 2026 opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma. Tot die tijd gebruiken we het huidige, 2-valente, vaccin. Het 9-valente vaccin is op dit moment beschikbaar op eigen kosten, via de huisarts, GGD (Gemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst) of een vaccinatiecentrum.
Kan je eerst een prik krijgen met het 2-valente vaccin en een tweede prik met het 9-valente vaccin?
Ja, dat kan. Er zijn verschillende onderzoeken naar gedaan en in sommige landen is deze combinatie standaard gegeven. Het is veilig en biedt goede bescherming tegen HPV-kanker.
Wachten op het nieuwe HPV-vaccinatie?
Wij adviseren om de vaccinatie niet uit te stellen. Op dit moment is het 9-valente HPV-vaccin niet beschikbaar in het programma. Je kind is met het huidige 2-valente vaccin uitstekend beschermd tegen de HPV-types die de meeste HPV-kankers veroorzaken. Het 9-valente vaccin biedt een bredere bescherming (bijv. tegen genitale wratten), maar dat neemt de goede bescherming van het 2-valente vaccin tegen HPV-kanker niet weg. Het is goed om na te denken wat je het belangrijkste vindt aan de keuze voor de HPV-vaccinatie; snelle bescherming tegen HPV-kanker of ook bescherming tegen HPV-ziekten zoals genitale wratten? Bij uitstel is je kind pas later beschermd. Dat kan risico’s met zich meebrengen. Kom je er zelf niet uit? Neem dan contact op met jouw JGZ (Jeugdgezondheidszorg) om dit te bespreken.
Wat zijn de gevolgen voor de volksgezondheid?
Door het 9-valente vaccin te gebruiken, kan er nog meer gezondheidswinst worden behaald. Dit betekent minder gevallen van HPV-kanker en door HPV veroorzaakte genitale wratten in de toekomst.
Hoe effectief is de HPV-vaccinatie?
De HPV-vaccinatie voorkomt de meeste gevallen van baarmoederhalskanker. Dat blijkt bijvoorbeeld uit Nederlands onderzoek onder de eerste groep vrouwen die de HPV-vaccinatie konden krijgen en een uitstrijkje konden laten maken. Belangrijkste onderzoeksresultaten:
- 90% minder vaak baarmoederhalskanker onder vrouwen die op hun 16de tegen HPV gevaccineerd waren, dan onder ongevaccineerde vrouwen.
- 80% minder vaak ernstige voorstadia van baarmoederhalskanker (CIN3+) onder deze gevaccineerde vrouwen.
Meer onderzoek naar de HPV-vaccinatie kun je vinden op: Onderzoek HPV-vaccinatie | Rijksvaccinatieprogramma.n
Effectiviteit HPV-vaccinatie op hogere leeftijd
De leeftijd waarop iemand zich laat vaccineren tegen HPV heeft grote invloed op de vaccineffectiviteit. Bij jonge mensen die vóór de vaccinatie nog niet besmet waren met HPV, is de effectiviteit het hoogst.
Meer over HPV-vaccinatie op hogere leeftijd staat op RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu).nl: HPV-vaccinatie voor iedereen van 18 jaar en ouder
Is de vaccinatie gratis?
Ja, de vaccinatie s gratis tot 18 jaar. Ben je 18 jaar of ouder? Dan kun je je op eigen initiatief laten vaccineren tegen HPV (Humaan Papillomavirus ). Dit kan bijvoorbeeld via de huisarts, een specialist of een vaccinatiecentrum. Je betaalt de vaccinatie dan zelf.
Is vaccinatie verplicht?
Nee, vaccinatie is niet verplicht. Je beslist zelf of je je wilt laten vaccineren.
Wie geeft de vaccinatie?
De vaccinaties worden door de Jeugdgezondheidszorg gegeven, meestal tijdens groepsvaccinaties in het voorjaar en het najaar. Je wordt uitgenodigd met een brief en folder.
Hoeveel tijd tussen de eerste en laatste HPV-prik?
Een halfjaar na de eerste prik krijg je een uitnodiging voor de tweede prik.
Als er meer tijd zit tussen de vaccinaties is dat niet erg. Maar voor langdurige bescherming is het belangrijk de vaccinatieserie af te maken. Stel de 2e prik dus niet uit.
Kun je nog besmet worden met HPV als je je laat vaccineren?
Het vaccin zorgt ervoor dat je lichaam het virus herkent als je besmet raakt met HPV-typen 16 of 18. Je immuunsysteem kan het virus dan onschadelijk maken. De kans op een nieuwe, langdurige infectie met HPV-typen 16 of 18 is dan heel klein. Er zijn echter ook andere HPV-typen die soms kanker kunnen veroorzaken. Daar beschermt het vaccin niet of minder goed tegen. Daarom is het voor vrouwen belangrijk om vanaf je 30e mee te doen aan het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker, ook als je gevaccineerd bent tegen HPV.
Kans op kanker door HPV
De kans is gelukkig niet heel groot. Jaarlijks krijgen ongeveer 400 mannen en 1.200 vrouwen HPV-gerelateerde kanker in Nederland. Maar het is wel een risico dat je kunt voorkomen. Bovendien is de kans op het krijgen van een voorstadium van HPV-gerelateerde kanker niet meegerekend. In Nederland worden jaarlijks 5.500 vrouwen behandeld voor een voorstadium van baarmoederhalskanker door HPV. De impact van een voorstadium kan groot zijn. Denk aan onzekerheid en vervelende controles en (gevolgen van) behandeling.
Hoe lang na een HPV-besmetting kan er (een voorstadium van) kanker ontstaan?
Het duurt minimaal 10 tot 15 jaar voordat een HPV-infectie kan leiden tot afwijkende cellen, een voorstadium van kanker of zelfs tot kanker. Door te vaccineren op jonge leeftijd ben je later beschermd tegen kanker door HPV.
Wat zit er in het HPV (Humaan Papillomavirus )-vaccin?
Het Cervarix vaccin tegen HPV zit sinds 2010 in het Rijksvaccinatieprogramma. Wil je weten wat er precies in dit vaccin zit? Ga dan naar de pagina Bijsluiters.
HPV-vaccin even effectief bij mannen en vrouwen
Het vaccin werkt bij mannen en vrouwen even goed tegen nieuwe infecties met HPV-typen 16 en 18.
Helpt het HPV-vaccin je te genezen van een HPV-besmetting?
Nee, als je al besmet bent voordat je je laat vaccineren, helpt het vaccin je niet om te genezen van een HPV-infectie.
In onze infographic over de HPV (Humaan Papillomavirus )-vaccinatie vind je de belangrijkste informatie over HPV en de vaccinatie. Ook vind je hierin uitleg over de bijwerkingen die je kind kan krijgen van de prik.